Borstreconstructie

De keuze om na een borstamputatie (mastectomie) of een borstsparende operatie een borstreconstructie te ondergaan, is persoonlijk. Verschillende medische en cosmetische overwegingen kunnen hierbij een rol spelen.

Mogelijke indicaties voor een borstreconstructie zijn:

• Mastectomie: De volledige borst, inclusief tepel en tepelhof, wordt verwijderd.
• Borstsparende operatie: Een deel van de borst wordt verwijderd, bijvoorbeeld bij een kleinere tumor.
• Huidsparende mastectomie: De borsthuid blijft grotendeels behouden, maar de tepel en tepelhof worden verwijderd.
• Tepel- en tepelhofsparende mastectomie: De huid, inclusief tepel en tepelhof, blijft behouden.
• Borstlift of borstverkleining: Soms is hierbij een reconstructie nodig om de gewenste vorm te herstellen.

Een borstreconstructie verandert niets aan de kans op terugkeer van borstkanker of het ziekteverloop. Wel kan het bijdragen aan een betere levenskwaliteit en een gevoel van lichamelijk herstel. Daarom wordt deze ingreep vaak uitgevoerd tijdens de borstoperatie of kort na afronding van aanvullende behandelingen, zoals chemotherapie of radiotherapie.

Bijna elke vrouw kan in aanmerking komen voor een borstreconstructie, zelfs als de huidkwaliteit verminderd is door bestraling. Moderne chirurgische technieken maken het mogelijk om ook in zulke gevallen goede resultaten te bereiken.

Jonge vrouw met litteken van borstamputatie.

Het doel van een borstreconstructie is om de borst een zo natuurlijk mogelijke vorm te geven. In sommige gevallen kan dit tijdens dezelfde operatie als de borstverwijdering worden uitgevoerd. In andere gevallen gebeurt de reconstructie in fasen of wordt deze uitgesteld. Dit hangt af van persoonlijke voorkeuren, medische risico’s (zoals roken) of aanvullende behandelingen, zoals radiotherapie.

Bij de keuze van de reconstructiemethode houdt de chirurg rekening met het type borstoperatie, eventuele vervolgbehandelingen en je lichaamsbouw.

Hieronder worden de meest gangbare methoden beschreven.

1. Directe borstreconstructie met een prothese

Als de huid soepel genoeg is en de borstspier intact blijft, kan direct na de borstamputatie een implantaat worden geplaatst onder de borstspier.

• Duur operatie: ongeveer 1 uur
• Ziekenhuisopname: 3 tot 5 dagen
• Voordelen: Geen extra operaties nodig, minder littekens, geen huidoprekking

2. Prothese met weefselexpansie

Als er te weinig huid over is maar de huidkwaliteit goed blijft, kan een weefselexpander onder de borstspier worden geplaatst. Deze expander rekt de huid geleidelijk op om ruimte te maken voor een implantaat.

• Duur operatie: ongeveer 1 uur (expander plaatsing)
• Ziekenhuisopname: 3 tot 5 dagen
• Vullen expander: in stappen met zoutoplossing bij de chirurg
• Vervanging: Expander wordt later vervangen door een implantaat, tenzij een permanente expander wordt gebruikt

3. Reconstructie met lichaamseigen weefsel

Bij deze methode wordt huid- en vetweefsel van andere lichaamsdelen gebruikt om de borst te reconstrueren. Vaak gebeurt dit met weefsel van de buik of rug.

Latissimus dorsi (rugspier): Rugspier en -huid worden gebruikt, meestal gecombineerd met een implantaat. Het litteken op de rug is vaak te verbergen onder een bh-bandje.

• Duur operatie: 2 tot 3 uur
• Ziekenhuisopname: ongeveer 1 week

DIEP-flap (buikweefsel): Huid en vet van de buik worden gebruikt. Een implantaat is hierbij vaak niet nodig. De borst voelt zachter aan.

• Voordelen: Natuurlijker resultaat zonder implantaat
• Nadelen: Litteken op de buik, minder stevige buikwand
• Duur operatie: 4 tot 10 uur
• Ziekenhuisopname: ruim 1 week

4. Lipofilling

Lipofilling wordt vaak gebruikt als aanvulling op andere methoden. Hierbij wordt vet uit bijvoorbeeld de buik, heupen of dijen afgenomen en in de borst geïnjecteerd om de vorm te verbeteren.

Tepel- en tepelhofreconstructie

De reconstructie van de tepel en tepelhof gebeurt vaak pas enkele maanden na de borstreconstructie. Dit kun je in overleg met je arts plannen.

Hieronder lees je hoe een borstreconstructie stap voor stap verloopt. Voor vragen en meer details kun je altijd terecht bij je chirurg.

1. De eerste afspraak

Tijdens het eerste consult bespreek je met de chirurg welke borstoperatie heeft plaatsgevonden of nog gepland staat, en wat je verwachtingen zijn van de borstreconstructie.

• De chirurg bespreekt de verschillende mogelijkheden en onderzoekt je borsten of borststreek.
• Er worden foto’s gemaakt voor je medisch dossier.
• De chirurg geeft uitleg over de voor- en nadelen van de beschikbare methoden.

2. De ingreep

De reconstructie wordt altijd uitgevoerd in het ziekenhuis en onder volledige narcose.

• Enkele dagen vooraf ontvang je praktische informatie, zoals de tijd en plaats van de opname, en instructies voor de voorbereiding.
• Afhankelijk van de methode duurt de operatie tussen de 2 en 10 uur.
• Na de operatie worden drains geplaatst om wondvocht en bloed af te voeren. Je wordt na het ontwaken op je kamer gebracht.
• De ziekenhuisopname duurt meestal enkele dagen tot ruim een week, afhankelijk van je herstel.

3. De eerste week na de ingreep

Bij ontslag uit het ziekenhuis krijg je instructies mee over je herstel, activiteiten die je moet vermijden, en het gebruik van pijnmedicatie.

• De eerste week kun je last hebben van pijn, stijfheid, spierverstramming, zwelling, overgevoeligheid en/of jeuk.
• Zware inspanningen zijn ten strengste afgeraden in de eerste dagen.
• Het is belangrijk om de voorgeschreven rust te nemen om complicaties te voorkomen en het herstel te bevorderen.

Het herstel na een borstreconstructie verschilt per persoon en hangt af van de gekozen methode. Over het algemeen geldt:

• Bij een directe reconstructie (tijdens de borstverwijdering) is de herstelperiode vaak korter. Meestal voel je je na ongeveer zes weken weer voldoende fit.
• Bij gebruik van een weefselexpander kan het 6 tot 8 maanden duren voordat alle fasen zijn doorlopen.
• Bij een reconstructie met eigen weefsel kunnen soms meerdere operaties nodig zijn, wat het herstelproces langer maakt.

Rust en herstel

Het is belangrijk om voldoende rust te nemen en de adviezen van je chirurg op te volgen.

• Vermijd zware fysieke inspanningen, zoals zwaar tillen en intensief sporten, in de eerste weken na de operatie.
• Je kunt pijnmedicatie krijgen om ongemak te verlichten.

Littekens en verzorging

Het kan 1,5 tot 2 jaar duren voordat littekens maximaal vervagen. Voor een optimaal herstel van de littekens krijg je de volgende adviezen:

• Zodra de wondkorstjes verdwenen zijn, kun je beginnen met het insmeren van de littekens met een speciale littekenszalf.
• Masseer de borst voorzichtig met een hydraterende crème of lotion om de huid soepel te houden en het genezingsproces te bevorderen.

Zoals bij elke operatie zijn er risico’s verbonden aan een borstreconstructie. Ernstige complicaties komen echter zelden voor. Wel is het belangrijk te weten dat roken het risico op complicaties aanzienlijk verhoogt. Daarom wordt vaak geadviseerd om voor de ingreep te stoppen met roken.

Mogelijke complicaties:

• Normale risico’s bij narcose: zoals reacties op de verdoving
• Infectie of nabloeding: wat extra zorg of behandeling kan vereisen
• Kapselvorming rond de prothese: waarbij een harde bindweefsellaag ontstaat rond het implantaat
• Verschuiving, verdraaiing, lekkage of afstoting van de prothese
• Verstoorde wondgenezing: wat kan leiden tot extra littekenvorming
• Ongevoeligheid van de borst of tepel: dit kan tijdelijk of blijvend zijn
• Onbevredigend cosmetisch resultaat: bijvoorbeeld asymmetrie, wat soms een extra operatie noodzakelijk maakt
• Weefselverderf (necrose): door onvoldoende bloedtoevoer naar de wondranden of het verplaatste weefsel

De meeste vrouwen zijn tevreden met het resultaat van hun borstreconstructie. Velen ervaren niet alleen een verbetering in hun uiterlijk, maar voelen zich ook psychisch sterker. Toch is het belangrijk om realistische verwachtingen te hebben. Een gereconstrueerde borst zal altijd iets verschillen van een natuurlijke borst in zowel vorm als gevoel.

Wanneer is het eindresultaat zichtbaar?

• Het kan enkele maanden duren voordat de reconstructie volledig is afgerond.
• Afhankelijk van de gekozen methode kan het zelfs meer dan een jaar duren voordat het definitieve resultaat zichtbaar is.
• Geduld en goede nazorg zijn belangrijk om het herstel en het resultaat te optimaliseren.

Een borstreconstructie is een ingrijpende procedure die niet onderschat mag worden. Bespreek je verwachtingen en zorgen daarom altijd uitvoerig met je chirurg. Dit helpt je beter voorbereid te zijn op het proces en het herstel.

Niet alle vrouwen kiezen voor een borstreconstructie. Er zijn verschillende alternatieven beschikbaar die kunnen helpen bij het herstellen van de vorm en uitstraling van de borst.

Mogelijke alternatieven:

• Prothese-bh’s: Bh’s met ingebouwde borstprotheses in verschillende cupmaten.
• Prothesebikini’s en -badpakken: Deze hebben speciale gevulde cups, zodat je ook tijdens het zwemmen comfortabel bent.
• Tepelprotheses: Kleefbare protheses die je op de borst kunt plaatsen om het uiterlijk van een tepel te herstellen.

Comfort zonder hulpmiddelen

Sommige vrouwen kiezen ervoor om geen gebruik te maken van hulpmiddelen en voelen zich prettig met hun lichaam zoals het is. Dit kan bijdragen aan een gevoel van zelfacceptatie.

Toekomstige mogelijkheden

Mocht je later toch besluiten een borstreconstructie te willen, dan is dit in veel gevallen nog steeds mogelijk. Bespreek de opties en je persoonlijke voorkeuren altijd met je arts om tot een keuze te komen die bij jou past.